Candida — charakterystyka, znaczenie kliniczne i profilaktyka

Cechy i morfologia

Grzyby z rodzaju drożdży charakteryzują się rozmnażaniem przez pączkowanie i zdolnością do tworzenia form pseudostrzępkowych. Niektóre gatunki potrafią wytwarzać biofilmy na powierzchni protez i cewników, co utrudnia eradykację. W literaturze medycznej Candida określa się też jako grupę drożdży należących do większej grupy grzybów.

Gatunki i nazewnictwo

Najczęściej spotykanym gatunkiem jest Candida albicans, powodujący typowe pleśniawki i zakażenia pochwy. W ostatnich latach medycy zwracają też uwagę na inne gatunki zdolne do wywoływania infekcji, w tym szczepy oporne na standardowe leki. Zakażenie miejscowe określa się zwykle terminem kandydoza.

Objawy i formy kliniczne

Obraz kliniczny zależy od miejsca zakażenia: pleśniawki jamy ustnej i pochwy są lokalne, natomiast przejście do krwi (kandidemia) oraz rozsiane zakażenia narządowe są poważne i wymagają szybkiej interwencji. Do objawów powierzchownych należą białe naloty, świąd, pieczenie i zaczerwienienie.

Czynniki ryzyka

• antybiotykoterapia szerokospektralna (może zaburzać naturalną florę),
• cukrzyca i nieregulowane stężenie glukozy we krwi,
• osłabienie odporności (np. HIV, immunosupresja),
• długotrwałe unieruchomienie, cewnikowanie oraz hospitalizacja.

Diagnostyka, leczenie i zapobieganie

Diagnostyka obejmuje badanie mikroskopowe, hodowlę, testy antygenowe i metody molekularne. Standardowe leki przeciwgrzybicze to m.in. azole, echinokandyny i amfoterycyna B; antybiotyki przeciwbakteryjne nie leczą zakażeń drożdżakowych i mogą je zaostrzyć. Ważne są także działania profilaktyczne: utrzymanie higieny, kontrola glikemii u osób z cukrzycą oraz rozsądne stosowanie antybiotyków. W warunkach szpitalnych istotne jest zapobieganie zakażeniom związanym z cewnikami i monitorowanie pojawienia się szczepów opornych.

Znaczenie i uwagi

Candida pełni podwójną rolę: jako normalny składnik mikrobioty oraz jako oportunistyczny patogen. W codziennej praktyce medycznej istotne jest rozpoznanie, kiedy kolonizacja przechodzi w chorobę oraz właściwy dobór terapii, zwracając uwagę na możliwą oporność i ryzyko zakażeń inwazyjnych. Dalsze informacje i wytyczne można znaleźć w materiałach edukacyjnych i źródłach specjalistycznych: informacje o infekcjach grzybiczych.