Kalifornijska Legislatura Stanowa jest dwuizbowym organem ustawodawczym, który reprezentuje stan Kalifornia w Stanach Zjednoczonych. Ma niższą izbę, Zgromadzenie Stanu Kalifornia, z 80 członkami, i wyższą izbę, Senat Stanu Kalifornia, z 40 członkami. Obie izby spotykają się w Kalifornijskim Kapitolu Stanowym w Sacramento. Jest to jedna z dziesięciu pełnoetatowych legislatur stanowych w Stanach Zjednoczonych.

Według stanu na styczeń 2019 r., Partia Demokratyczna ma najwięcej członków w obu izbach. W Zgromadzeniu zasiada 61 Demokratów i 19 Republikanów. Senat ma 28 Demokratów, 10 Republikanów i dwa puste miejsca.

Skład i kadencje

Zgromadzenie (Assembly) składa się ze 80 członków wybieranych na kadencje dwuletnie — całe Zgromadzenie podlega wyborom co dwa lata. Senat liczy 40 członków wybieranych na kadencje czteroletnie; wybory odbywają się naprzemiennie tak, że połowa miejsc jest odnawiana co dwa lata (okręgi parzyste i nieparzyste).

Ograniczenia kadencji: Po przyjęciu Proposition 28 (2012) nowi legislatorzy mogą łącznie pełnić funkcję przez maksymalnie 12 lat w legislaturze stanu Kalifornia — w dowolnej kombinacji służby w Senacie i Zgromadzeniu. Zmiana ta zastąpiła wcześniejszy system rozdzielonych limitów dla obu izb.

Główne uprawnienia i władze

  • Ustanawianie ustaw stanowych oraz zmian w konstytucji stanowej (jeśli przewidziano odpowiednią procedurę).
  • Uchwalenie i kontrola rocznego budżetu stanowego — budżet przedstawiany jest przez gubernatora, a następnie negocjowany i zatwierdzany przez obie izby.
  • Zatwierdzanie (potwierdzanie) niektórych nominacji gubernatora, szczególnie w przypadku stanowisk wymagających potwierdzenia przez Senat.
  • Nadzór nad agencjami wykonawczymi, uchwalanie regulacji i ustanawianie polityk publicznych na poziomie stanowym.
  • Możliwość odrzucenia weta gubernatora (przez zazwyczaj dwie trzecie głosów w każdej izbie) oraz inicjatywy ustawodawczej i uchwalania ustaw podatkowych (z zastrzeżeniem konstytucji stanowej).

Proces legislacyjny

Propozycje ustaw (bills) mogą być przedstawiane przez członków obu izb. Po zgłoszeniu ustawę kieruje się do właściwych komisji (standing committees), które prowadzą wysłuchania publiczne, analizę i głosowania. Jeśli komisje zatwierdzą projekt, trafia on na obrady izby, gdzie odbywa się debata i głosowanie. Ustawa musi być przyjęta przez obie izby w identycznym brzmieniu, zanim trafi do gubernatora, który może podpisać ustawę, zawetować ją lub zgłosić poprawki (w określonych ramach prawnych). Ponadto w Kalifornii istnieje tradycja aktywnego udziału opinii publicznej w komisjach oraz konsultacji z zainteresowanymi stronami.

Komitety i struktura pracy

Obie izby działają przez system stałych komisji tematycznych (np. budżetowe, prawne, zdrowia, edukacji), które filtrują i szczegółowo analizują projekty ustaw. Praca ustawodawcza obejmuje także sesje specjalne, podkomitety i działalność biur legislacyjnych przygotowujących analizy i opinie prawne.

Przywództwo i rola urzędników

W Zgromadzeniu najważniejszą rolę pełni Speaker, który kieruje pracami izby, ustala porządek obrad i ma wpływ na przydział projektów do komisji. W Senacie kluczową postacią jest President pro Tempore. Formalnym przewodniczącym Senatu jest Lieutenant Governor, lecz w praktyce większość obowiązków wykonuje President pro Tempore.

Redystrybucja okręgów i przejrzystość

W Kalifornii linię okręgów wyborczych dla legislatury i Kongresu ustala niezależna komisja obywatelska — California Citizens Redistricting Commission, powołana po przyjęciu odpowiednich referendum (m.in. Proposition 11 i 20). Celem było ograniczenie wpływu ustawodawców na kształtowanie okręgów i zwiększenie przejrzystości procesu.

Pełnoetatowy charakter i zaplecze

Kalifornijska legislatura jest jedną z nielicznych pełnoetatowych legislatur stanowych w USA, co oznacza, że członkowie i ich sztaby pracują na stałe, posiadając rozbudowane biura, personel badawczy i administracyjny. Szczegóły dotyczące wynagrodzeń, świadczeń i wsparcia administracyjnego są ustalane zgodnie z prawem stanowymi i regulacjami wewnętrznymi.

Udział obywateli i bezpośrednia demokracja

Obywatele Kalifornii mają szerokie możliwości wpływu poza samymi wyborami: stan jest znany z mechanizmów bezpośredniej demokracji — inicjatyw ustawodawczych, referendów i procedury odwołania urzędników (recall). Mieszkańcy mogą składać petycje, uczestniczyć w publicznych wysłuchaniach, kontaktować się ze swoimi przedstawicielami oraz uczestniczyć w debatach i głosowaniach nad budżetem i ustawami.

Aktualność danych

Kompozycja izb zmienia się z wyborami — dane podane powyżej odnoszą się do stanu na styczeń 2019 r. Dla najnowszych informacji o składzie, wynikach wyborów, projektach ustaw i terminach sesji warto korzystać z oficjalnych źródeł legislatury stanu Kalifornia oraz stron biur poszczególnych przedstawicieli.