Stephenson 2-18 — czerwony supergigant, jedna z największych gwiazd
Stephenson 2-18 — olbrzymi czerwony supergigant w gromadzie Stephenson 2: jedna z największych i najjaśniejszych gwiazd, o promieniu ~2150×Słońca.
Stephenson 2-18 (St2-18, znana również jako Stephenson 2-DFK 1 i RSGC2-18) jest czerwonym supergigantem (RSG). Znajduje się w bliskim sąsiedztwie i jest możliwym członkiem gromady otwartej Stephenson 2. Leży w odległości około 6000 parseków (≈20 000 ly) od Ziemi w gwiazdozbiorze Scutum i uważana jest za jedną z największych znanych gwiazd.
Rozmiar, objętość i jasność
Stephenson 2-18 wyróżnia się ogromnym rozmiarem. Jej promień bywa szacowany na około 2150 razy promień Słońca, co daje objętość rzędu 10 miliardów razy większą niż objętość Słońca. Ze względu na tak dużą powierzchnię emisja energii tej gwiazdy jest bardzo wysoka — jej jasność (luminosity) oceniana jest na rzędy kilku setek tysięcy razy jasności Słońca, co czyni ją jedną z najjaśniejszych znanych czerwonych supergigantów.
Typ widmowy i temperatura
Gwiazda ma typ widmowy M6, co jest stosunkowo chłodnym typem dla supergiganta. Odpowiada to efektywnej temperaturze około 3200 K, czyli znacznie niższej niż temperatura Słońca. Taka niska temperatura sprawia, że emisja przesunięta jest w podczerwień i że w atmosferze występują silne pasma molekularne (np. tlenków metali), charakterystyczne dla późnych typów widmowych.
Przynależność do gromady i położenie w Galaktyce
Stephenson 2-18 znajduje się w obszarze znanym jako kompleks gromad czerwonych supergigantów w kierunku ramienia Scutum–Centaurus. Jej przynależność do gromady Stephenson 2 (RSGC2) jest najbardziej prawdopodobna, co tłumaczy duże skupisko masywnych, starych gwiazd w tym rejonie. Położenie w ramieniu spiralnym Galaktyki sprawia, że linia wzroku jest mocno zasłonięta przez pył międzygwiazdowy, dlatego obserwacje w podczerwieni i radiowe są kluczowe do badania tej gwiazdy.
Masa, ewolucja i przyszłość
Początkowa masa Stephenson 2-18 nie jest znana z dużą dokładnością, ale na podstawie jej jasności i przynależności do populacji masywnych gwiazd szacuje się, że musiała mieć masę początkową rzędu kilkunastu do kilkudziesięciu mas Słońca. Jako czerwony supergigant znajduje się na późnym etapie ewolucji gwiazd masywnych i w ostateczności zakończy życie jako eksplozja typu core-collapse (supernowa), prawdopodobnie typu II (dokładny typ zależy od utraty masy i warunków otoczki gwiezdnej przed wybuchem).
Pomiary i niepewności
- Wielkość fizyczna (promień) oraz jasność Stephenson 2-18 zależą silnie od przyjętej odległości i korekt związanych z tłumieniem przez pył. Dlatego różne metody i przyjęte wartości odległości dają rozbieżne oszacowania promienia — od kilkuset do ponad dwóch tysięcy promieni Słońca.
- Pomiary temperatury i typu widmowego są ułatwione przez obserwacje w podczerwieni, ale wpływ materii wyrzuconej przez gwiazdę (otoczka pyłowa) może powodować nadwyżkę emisji w IR i utrudniać bezpośrednie porównania z modelami atmosferycznymi.
- Stephenson 2-18 wykazuje zmienność fotometryczną i spektralną charakterystyczną dla czerwonych supergigantów (nieregularne lub półregularne wahania jasności), co dodatkowo komplikuje precyzyjne określenie parametrów w danym momencie.
Obserwacje i znaczenie
Ze względu na swoje ekstremalne rozmiary i przynależność do gęstej grupy masywnych gwiazd, Stephenson 2-18 jest obiektem istotnym dla badań ewolucji masywnych gwiazd, mechanizmów utraty masy i formowania się pyłu w późnych fazach życia gwiazdy. Obserwacje wielodługościowe (optyczne, podczerwone, radiowe) pomagają zrozumieć strukturę otoczki oraz przewidywać, w jaki sposób zakończy się życie tej gwiazdy.
Podsumowując: Stephenson 2-18 jest jednym z najbardziej ekstremalnych przykładów czerwonego supergiganta znanego obecnie w Drodze Mlecznej — o bardzo dużym promieniu, chłodnej atmosferze i wysokiej jasności, choć dokładne wartości parametrów pozostają obarczone znaczną niepewnością ze względu na odległość i wpływ pyłu międzygwiazdowego.
Przeszukaj encyklopedię