Wiktor Emanuel II — król Sardynii i pierwszy król zjednoczonych Włoch (1820–1878)

Wiktor Emanuel II (1820–1878) — król Sardynii i pierwszy król zjednoczonych Włoch, „Ojciec Ojczyzny”. Biografia, rola w zjednoczeniu i dziedzictwo.

Wiktor Emmanuel II (Vittorio Emanuele Maria Alberto Eugenio Ferdinando Tommaso; 14 marca 1820 - 9 stycznia 1878) był królem Sardynii od 1849 do 17 marca 1861 roku. W tym dniu przyjął tytuł króla Włoch, stając się pierwszym królem zjednoczonych Włoch od VI wieku. Tytuł ten piastował do swojej śmierci w 1878 roku. Włosi nazywali go "Ojcem Ojczyzny" (wł. Padre della Patria).

Wiktor Emmanuel przyszedł na świat w Palazzo Carignano w Turynie. Urodził się jako spadkobierca tytułu księcia Carignano, który był jednym z najwyższych rangą członków sardyńskiego dworu królewskiego po samym monarsze. Został władcą Królestwa Sardynii, gdy jego ojciec abdykował.

Młodość i wstąpienie na tron

Był synem króla Karola Alberta (Carlo Alberto) i Małgorzaty Habsburżanki. Młodość spędził w atmosferze dworu piemonteskiego, gdzie kształtowały się jego poglądy polityczne i przekonania o roli monarchii w procesach modernizacyjnych. Po klęsce w wojnie przeciwko Austrii i bitwie pod Novarą (marzec 1849) Karol Albert abdykował na rzecz syna; Wiktor Emmanuel objął tron w trudnym momencie, po fali rewolucji i represji, które dotknęły północne Włoch.

Rządy, Konstytucja i reforma państwa

Jako król utrzymał nadany przez swego ojca Statuto Albertino (Konstytucję) z 1848 roku, który stał się konstytucją Królestwa Włoch po zjednoczeniu. Współpracował z wybitnymi politykami i mężami stanu, przede wszystkim z Camillo Benso, księciem Cavour — premierem i głównym architektem zjednoczenia Włoch. Pod jego rządami Królestwo Sardynii prowadziło politykę modernizacji: rozwój sieci kolejowej, reformy administracyjne, próby modernizacji armii i wzmocnienia aparatu państwowego, co miało przygotować państwo do roli lidera procesu zjednoczeniowego.

Droga do zjednoczenia

Istotnym etapem była dyplomacja i sojusze. W 1859 roku Sardynia zawiązała sojusz z Francją Napoleona III, co doprowadziło do drugiej wojny o niepodległość (II wojna włoska o niepodległość). Siły francusko-sardyńskie pokonały Austriaków w bitwach pod Magentą i Solferino, co otworzyło drogę do pozyskania regionów północnych. Rok 1860 przyniósł działalność Giuseppe Garibaldiego i jego Wyprawę Tysiąca — militarną kampanię, która doprowadziła do obalenia Królestwa Obojga Sycylii. Wiktor Emmanuel przyjął aneksję zdobytych terytoriów po plebiscytach i 17 marca 1861 proklamowano powstanie Królestwa Włoch z Wiktorem Emmanuelem II jako królem.

Dalsze etapy – Wenecja i Rzym

Po ogłoszeniu Królestwa Włoch walka o pełne zjednoczenie trwała nadal. W 1866, wykorzystując sojusz z Prusami w wojnie przeciwko Austrii, Włochy uzyskały Wenecję (Venetia). Ostateczne przyłączenie Rzymu nastąpiło w 1870, gdy francuskie oddziały, chroniące Państwo Kościelne, zostały odwołane z powodu wojny francusko-pruskiej; włoskie wojska zdobyły miasto po naruszeniu murów przy Bramie Pięciu Mostów (Breach of Porta Pia) 20 września 1870. W 1871 Rzym ogłoszono stolicą zjednoczonych Włoch, chociaż stosunki z papieżem pozostawały napięte przez ograniczenie jego władzy świeckiej.

Stosunki z Garibaldim i polityka wewnętrzna

Relacje Wiktora Emmanuela z Garibaldim były złożone — z jednej strony król docenił determinację i popularność wodza rewolucyjnego, z drugiej obawiał się rewolucyjnych zapędów i możliwości destabilizacji. Spotkanie i symboliczny uścisk dłoni z Garibaldim w Teano (1860) stały się znanym momentem procesu jednoczenia. Polityka wewnętrzna króla, realizowana przy znaczącym udziale liberałów takich jak Cavour, kładła nacisk na centralizację administracji, rozwój gospodarczy i konsolidację systemu prawnego, choć nie brakowało też opozycji i krytyki konserwatywnych środowisk oraz ruchów demokratycznych.

Życie prywatne, śmierć i następstwo

Wiktor Emmanuel II był żonaty i miał potomstwo; jego najstarszym synem i następcą został Umberto I. Król zmarł 9 stycznia 1878 roku. Po jego śmierci tron objął syn Umberto I. Wiktor Emmanuel pozostawił po sobie silny, choć niedoskonały, fundament zjednoczonych Włoch — polityczne i administracyjne struktury, które umożliwiły dalszy rozwój państwa narodowego.

Dziedzictwo

Wiktor Emmanuel II jest pamiętany jako centralna postać Risorgimento — procesu zjednoczenia Włoch. Dla wielu był symbolem jedności narodowej i stabilizacji po długim okresie rozbicia politycznego Półwyspu Apenińskiego. Jego rola była jednak przedmiotem debat: historycy podkreślają zarówno zasługi w doprowadzeniu do stworzenia nowego państwa, jak i zależność od działań innych aktorów (m.in. Cavour, Garibaldi, sojusze międzynarodowe).

Szukaj według litery