Paul Anthony Samuelson (15 maja 1915 - 13 grudnia 2009) był amerykańskim ekonomistą żydowskiego pochodzenia. Był pierwszym Amerykaninem, który otrzymał NagrodęNoblaw dziedzinie ekonomii.

Szwedzka Akademia Królewska przyznając nagrodę stwierdziła, że "uczynił on więcej niż jakikolwiek inny współczesny ekonomista dla podniesienia poziomu analizy naukowej w teorii ekonomii".

Historyk ekonomii Randall E. Parker nazywa go "ojcem współczesnej ekonomii", a The New York Times uważa go za "czołowego ekonomistę akademickiego XX wieku".

Życie i edukacja

Samuelson urodził się w 1915 roku w Gary (stan Indiana) i już jako młody student wykazywał zainteresowanie matematyką i ekonomią. Studiował na University of Chicago (studia licencjackie), a następnie obronił pracę doktorską na Harvard University (Ph.D. 1941). Przez większą część kariery naukowej był związany z Massachusetts Institute of Technology (MIT), gdzie wykładał i prowadził badania przez dziesięciolecia, kształtując kolejne pokolenia ekonomistów.

Wkład naukowy

Samuelson był jednym z głównych popularyzatorów i twórców matematycznych metod w ekonomii. Jego prace przyczyniły się do sformalizowania teorii ekonomicznej i zbliżenia ekonomii mikro- i makroekonomii w tzw. neoklasycznym syntezie. Do najważniejszych osiągnięć należą:

  • Foundations of Economic Analysis (1947) – przełomowa monografia, która znormalizowała użycie metod matematycznych i analizy porównawczej w ekonomii.
  • Economics: An Introductory Analysis (pierwsze wydanie 1948) – podręcznik, który stał się najpopularniejszym podręcznikiem ekonomii XX wieku; ukazywał się w wielu edycjach i tłumaczeniach.
  • Wprowadzenie i rozwój koncepcji ujawnionych preferencji (revelaled preference, praca z 1938), co miało znaczenie dla teorii zachowań konsumenta bez bezpośredniego odwoływania się do użyteczności kardynalnej.
  • Analiza dobr publicznych – klasyczny artykuł "The Pure Theory of Public Expenditure" (1954) ustalił podstawowe warunki efektywnej podaży dóbr publicznych.
  • Modele dynamiki i pokoleń – prace nad modelem nakładających się pokoleń (overlapping generations) i innymi modelami dynamicznymi, które rozszerzyły analizę ekonomiczną poza równowagę stacjonarną.
  • Znaczny wkład w teorię dobrobytu, teorię handlu międzynarodowego i w rozwój narzędzi matematycznych używanych w ekonomii.

Nagrody i wpływ

W 1970 roku Samuelson otrzymał wspomnianą już nagrodę (często określaną jako Nagroda Nobla w dziedzinie ekonomii) za "podniesienie poziomu analizy naukowej w teorii ekonomii". Był także laureatem John Bates Clark Medal (1947) i wielu innych wyróżnień akademickich. Jego podręcznik i artykuły miały ogromny wpływ na nauczanie ekonomii oraz na kształtowanie polityki gospodarczej poprzez szkolenie licznego grona uczniów i doradców.

Wybrane publikacje

  • Foundations of Economic Analysis (1947)
  • Economics: An Introductory Analysis (1948 i kolejne wydania)
  • "A Note on the Pure Theory of Consumer's Behaviour" (1938) – ujawnione preferencje
  • "The Pure Theory of Public Expenditure" (1954)
  • Wybrane prace i zbiory artykułów naukowych publikowane w różnych tomach i wydaniach

Paul A. Samuelson pozostaje jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii ekonomii — jego prace nadal są cytowane i stanowią podstawę wielu współczesnych analiz ekonomicznych.

Samuelson zmarł po krótkiej chorobie 13 grudnia 2009 r. w wieku 94 lat.