Oscar Leonard Carl Pistorius (ur. 22 listopada 1986 r.) jest byłym biegaczem sprintowym w RPA. Był jednym z najbardziej rozpoznawalnych sportowców niepełnosprawnych na świecie, a zarazem pierwszym amputantem, który rywalizował na równi z zawodnikami pełnosprawnymi podczas igrzysk olimpijskich. Obecnie odsiaduje karę więzienia po skazaniu za zabójstwo swojej partnerki, Reevy Steenkamp.

Wczesne życie i niepełnosprawność

Pistorius urodził się w Sandton, w Johannesburgu. Z powodu wrodzonego braku części kości (fibular hemimelia) obie jego nogi zostały amputowane poniżej kolan, gdy miał 11 miesięcy. Od najmłodszych lat korzystał z protez biegowych – charakterystycznych, sprężystych "ostróg" wykonanych z włókna węglowego, które umożliwiły mu uprawianie sportu na wysokim poziomie.

Kariera sportowa

Pistorius startował początkowo w zawodach dla niepełnosprawnych sportowców (kategoria T44). Po raz pierwszy wystąpił w międzynarodowych zawodach dla sportowców niepełnosprawnych w 2007 roku. Szybko stał się znany na całym świecie dzięki osiągom i medialnemu wizerunkowi, zyskał też przydomek "Blade Runner".

W 2011 roku brał udział w Mistrzostwach Świata w lekkoatletyce i jako członek drużyny sztafetowej RPA zdobył srebrny medal w sztafecie 4×400 m – był to pierwszy przypadek, gdy osoba o amputowanych kończynach zdobyła medal mistrzostw świata w zawodach "otwartych" (dla pełnosprawnych zawodników).

Na Letniej Olimpiadzie 2012 w Londynie Pistorius został pierwszym dwukrotnym amputantem, który uczestniczył w igrzyskach olimpijskich. Kwalifikował się i startował w biegu na 400 m, awansując do finału i kończąc rywalizację na 8. miejscu. Równolegle wystąpił także na Letnich Igrzyskach Paraolimpijskich 2012, gdzie odniósł znaczące sukcesy: zdobył złoty medal na 400 m w rekordowym czasie paralimpijskim 46,68 s oraz złoto w sztafecie 4×100 m z rekordem świata 41,78 s, a także srebro na 200 m.

W trakcie kariery toczyła się debata dotycząca tego, czy stosowane przez niego protezy dają mu przewagę nad zawodnikami pełnosprawnymi. IAAF (obecnie World Athletics) początkowo ograniczyła możliwość startów Pistoriusa w zawodach pełnosprawnych, jednak po odwołaniach i badaniach naukowych reguły zostały zmienione, co pozwoliło mu rywalizować na równi z innymi zawodnikami.

Sprawa kryminalna — zabójstwo Reevy Steenkamp

14 lutego 2013 roku w swoim domu Pistorius zastrzelił swoją partnerkę, modelkę i prawniczkę Reevy Steenkamp. Został oskarżony o morderstwo, lecz na początku procesu był na wolności po wpłaceniu kaucji w wysokości miliona R1. Jego proces o morderstwo rozpoczął się 3 marca 2014 roku w Pretorii. W toku postępowania u Pistoriusa zdiagnozowano uogólnione zaburzenia lękowe, co było jednym z wątków rozpatrywanych przez sąd.

W dniu 11 września 2014 r. sędzia uznała go za niewinnego zarzutu morderstwa, lecz następnego dnia, 12 września 2014 r., skazała go za nieumyślne zabójstwo (culpable homicide). Wyrok ten spotkał się z szerokim zainteresowaniem opinii publicznej i krytyką ze strony prokuratury, która wniosła apelację.

Apelacje, skazanie i dalszy przebieg procesu

W listopadzie 2014 roku prokuratorzy wystąpili do sądu z wnioskiem o zgodę na apelację od wyroku. Zezwolenie na apelację zostało udzielone w grudniu 2014 roku, a sprawa została przekazana do pięcioosobowej izby w Sądzie Najwyższym Apelacyjnym (Supreme Court of Appeal, SCA). Po rozpatrzeniu apelacji, 3 grudnia 2015 r. Sąd Apelacyjny uchylił wcześniejsze orzeczenie i uznał Pistoriusa za winnego zabójstwa (morderstwa).

Pistorius pojawił się w sądzie 13 czerwca 2016 r. na rozprawie dotyczącej wymiaru kary. 6 lipca 2016 r. został skazany na 6 lat pozbawienia wolności za morderstwo. Prokuratura uznała tę karę za niewystarczającą i wniosła o ponowną apelację.

W wyniku kolejnej apelacji, 24 listopada 2017 r. Sąd Najwyższy Apelacyjny zmienił wymiar kary i zwiększył wyrok do 13 lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności, uznając wcześniejsze orzeczenie za zbyt łagodne. Zmiana ta stanowiła ostateczny wymiar kary na poziomie apelacyjnym.

Oddziaływanie i opinia publiczna

Sprawa Pistoriusa wzbudziła ogromne zainteresowanie mediów na całym świecie. Była przedmiotem licznych analiz prawnych, dyskusji o prawie karnym Republiki Południowej Afryki, a także debat na temat przemocy domowej, dostępu do broni palnej oraz roli celebrytów w społeczeństwie. Wiele organizacji i osób publicznych komentowało zarówno jego sportowe dokonania, jak i przebieg procesu oraz wyroki sądowe.

Podsumowanie

  • Oscar Pistorius — urodzony w 1986 r. w Sandton; obie nogi amputowane poniżej kolan; słynny jako "Blade Runner".
  • Wybitne sukcesy w lekkoatletyce niepełnosprawnych i występy na zawodach dla pełnosprawnych, w tym na igrzyskach olimpijskich i mistrzostwach świata.
  • 14 lutego 2013 r. zastrzelił swoją partnerkę Reevy Steenkamp; proces i kolejne apelacje zakończyły się skazaniem za zabójstwo i karą 13 lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności (wyrok apelacyjny z 2017 r.).

Informacje zawarte w artykule dotyczą publicznie udokumentowanych faktów związanych z życiem sportowym i prawnym Oscara Pistoriusa. Sprawa pozostaje jednym z najbardziej nagłośnionych przypadków kryminalnych z udziałem sportowca w XXI wieku.