Żółw Bostami (Nilssonia nigricans) — czarny żółw miękkoskorupowy
Żółw Bostami (Nilssonia nigricans) — fascynująca historia, odnalezienie w świątynnym stawie, programy ochrony i nadzieja na przetrwanie tego rzadkiego czarnego żółwia softshell.
Czarny żółw softshell lub żółw Bostami, Nilssonia nigricans, to słodkowodny żółw z rodziny miękkoskorupych, występujący historycznie w rejonach Indii (Assam) oraz Bangladeszu (Chittagong i Sylhet). Gatunek przez długi czas bywał traktowany jako forma lub populacja innych softshelli (np. indyjskiego softshell żółwia — A. gangeticus / N. gangeticus albo pawiego softshella — A. hurum / N. hurum), jednak badania morfologiczne i genetyczne wykazały, że jest to odrębny gatunek.
Wygląd i biologia
Nilssonia nigricans to żółw o spłaszczonym, miękkim pancerzu pokrytym skórą zamiast twardych tarczek, co jest cechą charakterystyczną miękkoskorupych. Barwa grzbietu zwykle ciemna — brunatna do niemal czarnej — stąd nazwa „czarny żółw”. Ma wydłużony pysk przypominający rurkę (przystosowanie do oddychania pod wodą), mocno spłaszczone ciało i błoniaste kończyny pozwalające na sprawne pływanie. Dieta jest wszystkożerna: poluje na drobne ryby, skorupiaki i bezkręgowce oraz zjada materiały roślinne i detrytus.
Rozmieszczenie, siedliska i historia kulturowa
W naturze spotykany był w rzekach, stawach, jeziorach i zbiornikach przybrzeżnych słodkiej wody regionu Assam i południowo-wschodniego Bangladeszu. W kulturze lokalnej gatunek stał się znany dzięki legendzie związanej z przybyciem żółwi do miejsc świętych: według podań około XIX wieku żółwie miały zostać sprowadzone z Iranu i wprowadzone do stawu przy sanktuarium w Chittagong przez świętego Hazrat Bayezid Bostami. Od tamtej pory zwierzęta te były traktowane jako święte i otaczane opieką przez lokalne społeczności.
Status ochronny i zagrożenia
Populacje Nilssonia nigricans uległy silnym spadkom z powodu utraty siedlisk, zanieczyszczenia wód, przełowienia, nielegalnego odłowu i presji ze strony handlu zwierzętami. Gatunek został w 2002 roku uznany przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody za wymarły na wolności (kategoria EW — extinct in the wild). W praktyce jednak ocena ta była wynikiem braku potwierdzonych populacji w naturze oraz zaległości w danych; w międzyczasie odkryto i potwierdzono istnienie pewnych populacji w ogrodach świątynnych i dzięki działaniom ochronnym przywracano osobniki do środowiska naturalnego.
Działania ochronne i sukcesy
Po uznaniu gatunku za wymarły na wolności rozpoczęto programy hodowli ochronnej i reintrodukcji. Żółwie z powszechnie odwiedzanych oczek świątynnych (m.in. przy sanktuariach w regionie Chittagong oraz przy świątyniach w Assam) oraz instytucji zoologicznych były objęte programami rozmnażania i reintegracji do dzikich siedlisk. Lokalne społeczności, organizacje pozarządowe i instytuty naukowe prowadzą monitoring, programy hodowli w warunkach kontrolowanych oraz działania edukacyjne. Dzięki tym wysiłkom część osobników została ponownie wprowadzona do odpowiednich rzek i jezior, choć populacje naturalne nadal pozostają niewielkie i kruche.
Co dalej — zagrożenia i potrzeby ochrony
Aby zabezpieczyć przyszłość żółwia Bostami, niezbędne są ciągły monitoring i ochrona miejsc występowania, poprawa jakości wód (ograniczenie zanieczyszczeń), kontrola odłowów i handlu, a także kontynuacja programów hodowlanych i reintrodukcji oraz współpraca z lokalnymi społecznościami i władzami. Istotne jest również prowadzenie badań nad genetyką populacji, biologią rozmnażania w warunkach naturalnych oraz wpływem czynników środowiskowych na przeżywalność młodych żółwi.
Znaczenie kulturowe i rola świątynnych oczek wodnych
Oczka wodne przy świątyniach — takie jak te związane z legendami o Hazrat Bayezid Bostami — odegrały ważną rolę w zachowaniu tego gatunku jako lokalnych „schronień”. Opieka wiernych i tradycyjne powiązania kulturowe przyczyniły się do ochrony wielu osobników, co później umożliwiło podjęcie działań naukowych i programów przywracania gatunku do środowiska naturalnego. Zachowanie i wspieranie takich więzi kulturowych wraz z nowoczesnymi metodami ochrony jest kluczowe dla długoterminowego przetrwania Nilssonia nigricans.
Pomimo osiągniętych postępów, żółw Bostami pozostaje gatunkiem zagrożonym i wymaga dalszych, skoordynowanych działań ochronnych, by przywrócić stabilne, samodzielne populacje w naturze.
Boczny profil dorosłego żółwia bostamskiego.
Pytania i odpowiedzi
P: Co to jest czarny żółw miękkoskorupowy lub żółw Bostami?
A: Żółw czarny lub Bostami to gatunek żółwia słodkowodnego występujący w Indiach (Assam) i Bangladeszu (Chittagong i Sylhet).
P: Za co uważano czarnego żółwia błotnego?
O: Uważano, że czarny żółw miękkoskorupowy to wsobne osobniki indyjskiego żółwia miękkoskorupowego (A. gangeticus lub N. gangeticus) lub indyjskiego żółwia miękkoskorupowego pawiego (A. hurum lub N. hurum).
P: Kto przyniósł żółwie do stawu sanktuaryjnego w Chittagong?
O: Żółwie zostały przywiezione do stawu Chittagong przez Hazrata Bayezida Bostami z Iranu.
P: Dlaczego żółwie, które przywiózł do stawu Chittagong, były traktowane jako święte i szanowane przez społeczeństwo?
O: Żółwie, które Hazrat Bayezid Bostami przywiózł do stawu Chittagong shrine, były traktowane jako święte i szanowane przez społeczeństwo ze względu na znaczenie religijne.
P: Gdzie w 2002 r. znaleziono czarne żółwie błotne, które nadal istnieją?
O: W 2002 roku znaleziono czarne żółwie błotne w stawie świątynnym Hayagriva Madhava Temple w Assam, Indie.
P: Czy czarne żółwie błotne występują jeszcze dzisiaj w środowisku naturalnym?
O: Tak, czarne żółwie błotne można jeszcze dziś spotkać w środowisku naturalnym, dzięki metodom ochrony i zabezpieczeniu gatunku.
P: Co się robi, aby chronić zagrożony gatunek żółwia błotnego i jego naturalne środowisko?
O: Naukowcy i biolodzy środowiskowi nadal ciężko pracują, aby zachować zagrożone gatunki żółwi czarnych i ich naturalne środowisko.
Przeszukaj encyklopedię