Francis Bacon KC (22 stycznia 1561 – 9 kwietnia 1626) był angielskim filozofem, mężem stanu i autorem. Uznawany jest za jednego z najważniejszych myślicieli w historii nowożytnej, którego idee przyczyniły się do przemiany sposobu rozumienia przyrody i metod badawczych.

Urodził się w Londynie jako syn sir Nicholasa Bacona i Anne Cooke, a jego stryjem był doradca królowej Elżbiety, William Cecil. Kształcił się w Trinity College w Cambridge, a następnie wstąpił do Gray's Inn, przygotowując się do kariery prawniczej. Jego pierwszą profesją był zawód prawnika, potem działał jako parlamentarzysta. W 1586 r. brał udział w sprawie i egzekucji Maryi Królowej Szkotów. W 1591 roku nawiązał bliską relację z Robertem Devereux, hrabią Essexe, od którego otrzymał dary; po buncie Essexa Bacon uczestniczył w dochodzeniu, które doprowadziło do jego stracenia w 1601 r.

Bacon miał częste kłopoty finansowe i w 1601 r. znalazł się w tarapatach z powodu długów. Po objęciu tronu przez króla Jakuba I w 1603 r. jego pozycja poprawiła się — został wtedy odznaczony i stopniowo awansował w hierarchii urzędów państwowych. W kolejnych latach pełnił wysokie funkcje i otrzymywał dobrze płatne stanowiska.

W karierze państwowej Bacon piastował m.in. stanowiska rządowe związane z wymiarem sprawiedliwości; w tym czasie zyskał tytuły i wpływy, które wykorzystywał także dla zwiększenia swoich dochodów. W 1606 r. ożenił się z Alice Barnham. W 1607–1613 r. awansował na stanowiska prawnicze w administracji królewskiej, a ostatecznie zajmował najwyższe urzędy w państwie — w późniejszym okresie był m.in. Prokuratorem Generalnym, Lordem Strażnikiem Wielkiej Pieczęci i Lorda Kanclerza.

W 1618 r. został baronem Verulam, a w 1621 r. otrzymał tytuł wicehrabiego St Albans (Viscount St Alban). Ponieważ nie doczekał się potomstwa, oba tytuły wygasły wraz z jego śmiercią.

Rok 1621 przyniósł jednak upadek polityczny: parlament oskarżył Bacona o nadużycia i korupcję. Został skazany na grzywnę w wysokości 40 000 funtów, usunięty ze stanowisk i krótko uwięziony w Tower of London. Karę tę król częściowo złagodził, ale reputacja Bacona w sferze publicznej została poważnie nadszarpnięta.

Bacon zasłynął przede wszystkim jako myśliciel i teoretyk nowych metod poznania przyrody. W swoich pismach, zwłaszcza w dziełach takich jak The Advancement of Learning (1605) i Novum Organum (1620), opisał systematyczne podejście do badań empirycznych, dziś określane jako metoda bakońska lub metodologia indukcyjna. Jej istota polega na uważnej obserwacji, przeprowadzaniu eksperymentów, formułowaniu hipotez i ich dalszym testowaniu — odwrotnie do czysto spekulatywnego rozumowania. Bacon zwracał uwagę na konieczność oczyszczenia umysłu z błędnych przesądów i „idoli”, które utrudniają poznanie rzeczywistości.

W jego czasach badania przyrodnicze często przeplatały się z praktykami takimi jak magią, w tym z hermetycznością i alchemią. Alchemia zajmowała się badaniem żywiołów — ognia, ziemi, wody i powietrza — oraz próbami przemiany substancji, np. wytworzenia złota z ołowiu. Bacon sam był zainteresowany eksperymentami i praktycznym wykorzystaniem wiedzy, choć dążył do oddzielenia rzetelnych badań od przesądów i fałszywych twierdzeń.

Do ważniejszych jego pism należą: The Advancement of Learning, Novum Organum oraz utopijna Nowa Atlantyda (wydana pośmiertnie w 1627 r.). Jego koncepcje przyczyniły się do rozwoju empiryzmu i były jednym z fundamentów rewolucji naukowej. Bacon zmarł w 1626 r.; według znanej anegdoty zachorował podczas eksperymentu, gdy próbował konserwować mięso przy pomocy śniegu, co doprowadziło do zapalenia płuc.

Dziedzictwo Bacona jest szerokie: promował systematyczne, eksperymentalne podejście do poznania, podkreślał praktyczne zastosowania nauki i wpływał na rozwój metodologii naukowej, które stały się podstawą nowoczesnej nauki.