Benedict Timothy Carlton Cumberbatch CBE (ur. 19 lipca 1976 r.) jest angielskim aktorem o międzynarodowej rozpoznawalności. Stał się sławny dzięki roli Sherlocka Holmesa w serialu Sherlock (2010–2017), a także występom w filmach i na scenie. Do jego najbardziej znanych ról należą również Peter Guillam w thrillerze szpiegowskim Tinker Tailor Soldier Spy (2011), Stephen Hawking w Hawking (2004), William Pitt w Amazing Grace (2006) oraz rola Alana Turinga w The Imitation Game, za którą otrzymał nominację do Oscara.

Wczesne życie i wykształcenie

Benedict Cumberbatch urodził się w Londynie w rodzinie aktorskiej; jego rodzicami są aktorzy Timothy Carlton i Wanda Ventham. Uczęszczał do szkół broniących tradycji teatralnych, m.in. do Harrow School, a następnie studiował na Uniwersytecie w Manchesterze, gdzie rozwijał zainteresowania dramatem i literaturą. Po studiach doskonalił warsztat aktorski w London Academy of Music and Dramatic Art (LAMDA).

Kariera — przegląd

Cumberbatch zaczynał na scenie i w telewizji, występując w spektaklach teatralnych oraz w serialach i produkcjach telewizyjnych BBC. Przełom nastąpił wraz z kreacją Sherlocka Holmesa w nowoczesnej adaptacji Sherlock, która przyniosła mu światową sławę i liczne nominacje. Równolegle rozwijał karierę filmową, grając zarówno w produkcjach historycznych, jak i współczesnych thrillerach oraz filmach fantasy.

Najważniejsze role (wybór)

  • Sherlock Holmes — serial Sherlock (2010–2017)
  • Peter Guillam — Tinker Tailor Soldier Spy (2011)
  • Stephen Hawking — Hawking (2004)
  • William Pitt — Amazing Grace (2006)
  • Alan Turing — The Imitation Game (2014)
  • Stephen Ezard — Ostatni wróg (2008)
  • Paul Marshall — Zadośćuczynienie (2007)
  • Bernard — Mała wyspa (2009)
  • jako Khan w Star Treku w ciemności (2013)
  • Wcielił się w postać Smaug oraz Nekromanty w filmie Hobbit (2012)
  • Cumberbatch zagrał Juliana Assange'a w filmie The Fifth Estate (2013)
  • Wkroczenie do świata superbohaterów: rola Doktora Strange'a w filmach Marvela (MCU)

Praca teatralna i dubbing

Poza ekranem Cumberbatch aktywnie występuje na scenie — w teatrze szlifował swój warsztat, grając role klasyczne i współczesne. Jest także cenionym aktorem głosowym: użyczył głosu postaciom w animacjach, czytał audiobooki oraz narracje dokumentalne. Jego głos został m.in. wykorzystany przy kreacji Smauga oraz Nekromanty w ekranizacjach z uniwersum Tolkiena.

Nagrody i wyróżnienia

W ciągu kariery Cumberbatch otrzymał wiele nominacji i nagród branżowych oraz publicznych wyróżnień. Znalazł się na listach popularnych magazynów: w 2013 roku zajął pierwsze miejsce w rankingu "100 najseksowniejszych gwiazd kina" magazynu Empire Magazine, a w 2014 roku został uznany za jedną z najbardziej wpływowych osób na świecie przez magazyn TIME. Został także uhonorowany odznaczeniem CBE za zasługi dla sztuki.

Styl aktorski i odbiór krytyczny

Cumberbatch jest ceniony za precyzję i wszechstronność: potrafi z powodzeniem wcielać się w postaci historyczne, bohaterów literackich i postaci współczesne. Jego warsztat łączy szkolenie teatralne z umiejętnością pracy przed kamerą, co pozwala mu tworzyć złożone, psychologicznie pełne kreacje. Krytycy często podkreślają jego zdolność do transformacji głosu i sposobu bycia dla potrzeb roli.

Życie prywatne i działalność pozasceniczna

Benedict Cumberbatch jest osobą stosunkowo prywatną; znane są jednak fakty dotyczące jego życia rodzinnego oraz zaangażowania społecznego. Angażuje się w działalność charytatywną i wspiera różne inicjatywy kulturalne i humanitarne. W mediach bywa też komentowany jako głos w debatach dotyczących sztuki i edukacji dramatu.

Wybrana filmografia i prace telewizyjne

  • Hawking (2004) — Stephen Hawking
  • Amazing Grace (2006) — William Pitt
  • Zadośćuczynienie (2007)
  • Ostatni wróg (2008)
  • Mała wyspa (2009)
  • Sherlock (serial, 2010–2017)
  • Tinker Tailor Soldier Spy (2011)
  • Hobbit (2012)
  • The Fifth Estate (2013)
  • The Imitation Game (2014)
  • Star Trek w ciemności (2013)
  • Filmy z Marvel Cinematic Universe — Doktor Strange (od 2016)

Benedict Cumberbatch pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci współczesnego kina i teatru — aktorem łączącym pracę ambitną z popularnymi produkcjami, cenionym zarówno przez krytyków, jak i szeroką publiczność.