Trzęsienie ziemi w Aleppo (1138) — skala zniszczeń i liczba ofiar
Trzęsienie ziemi w Aleppo (1138) — analiza skali zniszczeń, kontrowersje wokół liczby ofiar i źródeł historycznych. Poznaj przebieg i skutki tego kataklizmu.
Trzęsienie ziemi w Aleppo w 1138 roku miało miejsce w pobliżu miasta Aleppo w północnej Syrii 11 października 1138 roku. United States Geological Survey wymienia je jako trzecie najbardziej śmiercionośne trzęsienie ziemi w historii, w którym zginęło 230 000 osób. Jednak suma ta pochodzi z połączenia tego trzęsienia ziemi z trzęsieniami ziemi w listopadzie 1137 na równinie Dżazira i 30 września 1139 w Ganja, Azerbejdżan w zapisach historycznych. Ibn Taghribirdi po raz pierwszy napisał o tej dużej liczbie zabitych w XV wieku.
Skala zniszczeń
Relacje średniowiecznych kronikarzy opisują znaczne zniszczenia w Aleppo i okolicznych osadach: zawalenia domów, uszkodzenia murów miejskich i budowli sakralnych oraz przerwy w funkcjonowaniu życia gospodarczego. Ze względu na fragmentaryczność źródeł trudno jest dokładnie odtworzyć rozmiar zniszczeń i zasięg zjawiska, lecz wszystkie dostępne przekazy wskazują na silne, lokalnie katastrofalne skutki dla zwartej zabudowy miast i osad wiejskich.
Liczba ofiar i źródła historyczne
Podawana liczba 230 000 ofiar jest obecnie kwestionowana. Wspomniany wysoki bilans pojawił się w źródłach dopiero kilka wieków po wydarzeniu (m.in. w pracach Ibn Taghribirdi z XV wieku) i najprawdopodobniej jest wynikiem łączenia kilku opisanych w kronikach trzęsień ziemi z końca lat 1137–1139. Różni kronikarze arabscy, syryjscy i łacińscy podawali nieraz odmienne informacje co do dat, lokalizacji i liczby ofiar, co utrudnia bezpośrednie porównanie.
Współcześni sejsmolodzy i historycy przyjmują, że rzeczywista liczba zabitych w samym trzęsieniu w Aleppo była prawdopodobnie znacznie niższa niż 230 000, chociaż precyzyjne oszacowanie jest niemożliwe przy braku jednoznacznych danych. Realistyczne szacunki mieszczą się zwykle w zakresie od kilku tysięcy do kilkudziesięciu tysięcy ofiar, w zależności od interpretacji źródeł.
Kontekst tektoniczny
Region północnej Syrii i sąsiedniej Anatolii leży w strefie złożonej interakcji płyt tektonicznych: płyty Arabskiej, Anatolijskiej i Eurazjatyckiej. W tym rejonie występują aktywne uskoki przesuwcze i inne struktury tektoniczne (m.in. systemy takich uskoków jak rozciągnięte na Bliskim Wschodzie uskoki transformujące), co sprawia, że obszar ten jest podatny na silne trzęsienia ziemi. Historyczne wydarzenia sejsmiczne z okresu średniowiecza dostarczają ważnych wskazówek dotyczących długookresowej aktywności i ryzyka sejsmicznego w tym rejonie.
Ocena współczesna i dalsze badania
Badania współczesne łączą analizę tekstów kronikarskich, archeologię, geologię i paleosejsmologię, by lepiej rozróżnić osobne wydarzenia sejsmiczne z końca XII wieku i oszacować ich zakres. Istotne jest rozróżnienie pojedynczego wielkiego trzęsienia od serii blisko występujących zdarzeń, które w rękopisach mogły zostać opisane jako jedno. Dalsze wykopaliska archeologiczne, badania osadów i sekwencji uskoków mogą pomóc w weryfikacji historycznych relacji oraz w dokładniejszym oszacowaniu zasięgu i skutków tamtych trzęsień.
Pomimo niepewności co do dokładnej liczby ofiar, wydarzenie z 1138 roku pozostaje ważnym przykładem katastrofy sejsmicznej w historii Bliskiego Wschodu i jest często cytowane w katalogach sejsmicznych jako istotne ostrzeżenie o długoterminowym zagrożeniu sejsmicznym tego regionu.
Przeszukaj encyklopedię