Medal Zwycięstwa USA (I wojna światowa) — opis, projekt i historia

Poznaj Medal Zwycięstwa USA (I wojna): historia, projekt Jamesa E. Frasera, szczegóły awersu, rewersu, wstążki, symboliki i przyznawania od 1921 roku.

Medal Zwycięstwa I Wojny Światowej (ang. World War I Victory Medal) to amerykańskie odznaczenie służby wojskowej ustanowione po zakończeniu I wojny światowej. Projekt medalu wykonał znany amerykański rzeźbiarz James Earle Fraser w 1919 roku. Medal został ustanowiony ustawą Kongresu Stanów Zjednoczonych, a jego nadawanie rozpoczęto w kwietniu 1921 roku.

Opis i projekt

Medal jest wykonany z brązu i ma średnicę 1 3/8 cala (około 34,9 mm). Awers przedstawia uskrzydloną postać Zwycięstwa (inspirowaną klasycznymi przedstawieniami Nike) stojącą w pełnej długości i zwróconą twarzą do przodu. Na rewersie znajduje się tarcza Stanów Zjednoczonych z literami „U.S.”, nad którą umieszczono fasces — symbol władzy i jedności; wokół tarczy wyryto napis THE GREAT WAR FOR CIVILIZATION oraz, zgodnie z projektem, oznaczenia odnoszące się do państw sprzymierzonych i stowarzyszonych.

Guzik do klapy (lapel button) to pięcioramienna gwiazda o średnicy 5/8 cala (ok. 15,9 mm) umieszczona na wieńcu, z literami „U.S.” w środku — przeznaczony do noszenia przez cywilów lub poza mundurem.

Wstążka

Medal zawieszony jest na pierścieniu do wstążki o szerokości 1 3/8 cala. Wstążka wykonana jest z jedwabiu i ma charakterystyczny wzór dwóch tęcz ułożonych obok siebie z czerwonym pasem pośrodku — motyw ten był przyjęty przez państwa alianckie jako element wspólny dla tzw. Victory Medal, co miało symbolizować wspólne zwycięstwo i nadzieję na nowy, pokojowy porządek.

Symbolika

• Uskrzydlona postać Zwycięstwa — symbol triumfu, odwagi i ochrony;
• Tarcza z literami „U.S.” — oznaczenie państwa przyznającego odznaczenie;
• Fasces — symbol siły i jedności; w kontekście medalu podkreślała współdziałanie i autorytet państwa w czasie wojny;
• Wstążka w barwach tęczy — element wspólny dla wielu medalów zwycięstwa państw alianckich, symbolizujący nadzieję po wojnie i międzynarodową współpracę;
• Napis „THE GREAT WAR FOR CIVILIZATION” — określenie konfliktu używane po jego zakończeniu, podkreślające rangę i cel zmagań z perspektywy ówczesnych autorów medalu.

Uprawnienia i zakres nadawania

Medal przyznawano członkom sił zbrojnych USA, którzy służyli w okresie I wojny światowej lub w działaniach bezpośrednio z nią związanych — szczegółowe kryteria i daty określone zostały w obowiązujących przepisach wojskowych oraz ustawach. W praktyce otrzymały go miliony amerykańskich żołnierzy i personelu, którzy brali udział w działaniach zbrojnych, na froncie lub w innych zadaniach związanych z wysiłkiem wojennym.

Historia i kontekst międzynarodowy

Po zakończeniu wojny państwa alianckie uzgodniły wspólny motyw medalu zwycięstwa — podobna wstążka (tęczowy motyw) oraz figura Zwycięstwa na awersie — przy jednoczesnym pozostawieniu miejsca na narodowe symbole na rewersie. Dzięki temu każdy kraj mógł zachować swój specyficzny znak, a jednocześnie podkreślić przynależność do wspólnego wysiłku alianckiego. Projekt Frasera był jedną z wersji przyjętych w tym porozumieniu.

Warianty, eksponaty i kolekcjonerstwo

Wersje medalu występowały w nieznacznie różnych wariantach w zależności od producenta (różnice w odcieniach patyny, detalu tłoczenia czy wykończeniu). Dzisiaj medal jest popularnym obiektem kolekcjonerskim, cenionym za historyczne znaczenie i estetykę projektu. W zbiorach muzealnych i prywatnych często pokazywane są także akcesoria związane z nadawaniem medalu — pudełka, dokumenty nadania czy guziki do klapy.

Uwagi końcowe

Medal Zwycięstwa I Wojny Światowej pozostaje ważnym symbolem udziału Stanów Zjednoczonych w konflikcie 1914–1918 oraz przykładem międzynarodowej współpracy w upamiętnianiu wspólnego wysiłku wojennego. Jego prosty, klasyczny projekt autorstwa Jamesa Earle'a Frasera oraz charakterystyczna wstążka czynią go rozpoznawalnym elementem militarnej ikonografii pierwszej połowy XX wieku.

Szukaj według litery