Bert Jansch (1943–2011) — szkocki gitarzysta folkowy, współzałożyciel Pentangle

Wczesna kariera i pierwsze albumy

Debiutancki album Bert Jansch ukazał się w 1965 roku i szybko przyniósł mu uznanie krytyków i słuchaczy. Piosenka "Needle of Death", poruszająca temat narkomanii, zwróciła uwagę publiczności i środowiska muzycznego, gdyż temat ten w tamtym czasie rzadko pojawiał się w piosenkach. Na drugim albumie, It Don't Bother Me, wystąpił jego przyjaciel, znakomity gitarzysta John Renbourn. Współpraca Janscha i Renbourna zaowocowała kolejnymi nagraniami i koncertami; w 1966 roku nagrali płytę Jack Orion, zawierającą m.in. tradycyjne piosenki ludowe oraz interpretacje w nowym, jazzującym podejściu — w tym wersję "Blackwaterside", której aranżacja wpłynęła później na młodszych muzyków. Rockowy zespół Led Zepplin nagrał później aranżację inspirowaną tą interpretacją.

Pentangle — sukces i twórcza współpraca

W 1966 roku Jansch i Renbourn wydali także duetowy album Bert i John. W Londynie obaj poznali innych muzyków, z którymi wkrótce utworzyli zespół Pentangle — skład uzupełnili basista Danny Thompson, perkusista Terry Cox oraz wokalistka Jacqui McShee. Pentangle szybko zyskał popularność dzięki połączeniu folku, jazzu i elementów muzyki tradycyjnej oraz wyrafinowanym aranżacjom. Grupa odnosiła sukcesy zarówno studyjne, jak i koncertowe, pozostawiając trwały ślad w brytyjskiej scenie folkowej. Jansch opuścił zespół w 1973 roku, choć jego praca z Pentangle pozostaje jednym z najważniejszych rozdziałów jego kariery.

Styl gry i wpływy

Jansch był znany z oszczędnego, lecz ekspresyjnego stylu gry — łączył technikę fingerpicking z elementami bluesa, folku i jazzu. Często używał alternatywnych strojów oraz złożonych figur rytmicznych, co dawało jego wykonaniom charakterystyczną głębię i niepowtarzalność. Był inspiracją dla wielu gitarzystów i piosenkarzy zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i poza nią; jego nagrania i aranżacje tradycyjnych utworów przyczyniły się do odrodzenia zainteresowania muzyką folkową w drugiej połowie XX wieku.

Współprace i późniejsze lata

Po odejściu z Pentangle Jansch kontynuował karierę solową, nagrywając kolejne albumy i koncertując. Często gościnnie występował na płytach innych artystów — między innymi pojawił się na albumie Babyshambles Shotter's Nation (2007). Pomimo problemów zdrowotnych w ostatnich latach życia, w 2010 roku, mimo choroby na raka płuc, odbył trasę koncertową po USA razem z amerykańskim muzykiem Neilem Youngiem. Jansch uczestniczył również w licznych projektach, wznowieniach i spotkaniach z dawnymi współpracownikami, a jego wpływ na kolejne pokolenia muzyków był powszechnie podkreślany przez krytyków i artystów.

Śmierć i dziedzictwo

Bert Jansch zmarł 5 października 2011 roku na raka płuc w dzielnicy Hampstead w Londynie. Pozostawił bogaty dorobek nagraniowy, na który składają się zarówno płyty solowe, jak i nagrania z Pentangle oraz liczne kolaboracje. Jego podejście do gitary oraz interpretacje tradycyjnych utworów wielokrotnie inspirowały innych muzyków i przyczyniły się do rozwoju brytyjskiej sceny folkowej — do dziś Jansch jest wspominany jako jedna z kluczowych postaci tego ruchu.

Wybrane nagrania (wybór)

• Bert Jansch (1965)
• It Don't Bother Me (1965)
• Jack Orion (1966)
• Bert and John (1966, z Johnem Renbournem)
• Wybrane płyty z Pentangle (lata 1967–1973)
• Późniejsze albumy solowe i współprace (lata 70.–2000.)