Uniform Resource Locator (URL) to nazwa techniczna dla adresu internetowego — czyli ciągu znaków, dzięki któremu przeglądarka lub inny program może znaleźć i pobrać określony zasób w sieci (najczęściej stronę internetową) z innego komputera (serwera WWW) w Internecie. Użytkownicy wpisują adresy URL w pasku przeglądarki lub klikają na link, np. na stronie, aby przejść do konkretnego zasobu.

Składniki adresu URL

Adresy URL mają kilka standardowych części. Nie wszystkie muszą występować w każdym adresie, ale najczęściej spotykane elementy to:

  • Protokół (zwany też schematem) — określa, jakiego sposobu komunikacji użyje przeglądarka. Najczęściej jest to Hypertext Transfer Protocol (HTTP) lub jego bezpieczna wersja HTTPS, ale istnieją też inne schematy, np. ftp:, mailto: itp.
  • Znaki rozdzielające: :// — występują za schematem w wielu URL-ach (np. https://example.com).
  • Nazwa hosta — adres drugiego komputera w sieci, zwykle w postaci nazwy domenowej, np. www.example.com. Prefiks www. oznacza World Wide Web, ale jego obecność zależy od konfiguracji serwera.
  • Port (opcjonalnie) — numer portu po dwukropku, np. :80 lub :443. Jeśli port nie jest podany, używany jest port domyślny dla danego protokołu (80 dla HTTP, 443 dla HTTPS).
  • Ścieżka — określa lokalizację zasobu na serwerze, np. /w/index.php. Może wskazywać plik, katalog lub skrypt.
  • Zapytanie (query) — dodatkowe parametry przekazywane do skryptu, zaczynają się od znaku ?, np. ?title=Uniform_Resource_Locator. Parametry mają postać klucz=wartość i są oddzielane ampersandem (&).
  • Fragment — część po znaku #, wskazująca fragment dokumentu (np. nagłówek), do którego przeglądarka powinna przewinąć po załadowaniu strony.
  • Informacje o użytkowniku (rzadko używane) — w formacie użytkownik:hasło@, umieszczane przed nazwą hosta; obecnie rzadko stosowane ze względów bezpieczeństwa.

Przykład i jego rozbiórka

Przykładowy adres podany wcześniej to:

https://simple.wikipedia.org/w/index.php?title=Uniform_Resource_Locator

  • https — protokół (schemat), oznaczający bezpieczne połączenie HTTP over TLS/SSL;
  • simple.wikipedia.org — nazwa hosta (serwer/strona internetowa);
  • /w/index.php — ścieżka do skryptu na serwerze;
  • ?title=Uniform_Resource_Locator — część zapytania (parametr przekazywany do skryptu).

Adresy względne i bezwzględne

Pełny adres URL, zawierający schemat i nazwę hosta, nazywamy bezwzględnym. Istnieją też względne adresy URL, które nie zawierają części ze schematem i hostem — ich interpretacja zależy od kontekstu (np. bieżącej strony). Na przykład /wiki/URL działa jako link wewnątrz Wikipedii, bo przeglądarka uzupełnia brakujące elementy z bieżącego dokumentu. Bezwzględne adresy można przekazywać i używać niezależnie od kontekstu.

URL a URI — jaka jest różnica?

URL (Uniform Resource Locator) to rodzaj identyfikatora zasobu, a URI (Uniform Resource Identifier) to szersza kategoria obejmująca zarówno URL, jak i inne formy identyfikacji (np. URN). W praktyce wiele osób używa terminu URL zamiennie z URI — dla większości zastosowań nie trzeba się tym przejmować, choć technicznie URL informuje też o sposobie dostępu do zasobu (np. protokole).

Dodatkowe uwagi praktyczne

  • W adresach stosuje się kodowanie znaków (tzw. percent-encoding) dla znaków specjalnych i spoza zestawu ASCII.
  • Międzynarodowe nazwy domen (IDN) mogą być zapisywane w formie czytelnej (znaki narodowe) lub w formacie ACE/Punycode w DNS.
  • Sprawdź protokół (http vs https) i nazwę hosta przed podaniem poufnych danych — fałszywe lub skrócone URL-e mogą służyć do oszustw (phishing).

Adresy URL są podstawowym mechanizmem nawigacji po sieci — dzięki nim programy wiedzą, gdzie i jak pobrać zasoby, a użytkownicy mogą szybko udostępniać odnośniki do stron, plików i usług dostępnych przez Internet.