Tło i utworzenie Protektoratu

Nazistowsko‑niemiecka okupacja Czechosłowacji rozpoczęła się 15 marca 1939, kiedy to wojska niemieckie wkroczyły na teren Czech i Moraw. Wcześniej, w wyniku Układu Monachijskiego (wrzesień 1938), Niemcy anektowały obszary zamieszkane głównie przez ludność niemiecką — Sudety. Po marcowym wkroczeniu Hitlera obszar Czech i Moraw został formalnie przekształcony w Protektorat Czech i Moraw, będący częścią niemieckiej strefy wpływów, nadzorowany przez urzędników Reichu.

Władze okupacyjne

Konstantin von Neurath. Z czasem niemieckie władze uznały, że Neurath prowadzi zbyt „łagodną” politykę wobec Czechów, i zastąpiono go twardszym kuratorem bezpieczeństwa — Reinhardem Heydrichem, który objął stanowisko w praktyce we wrześniu 1941 roku jako zastępca Reichsprotektora. Heydrich wprowadził surowe represje i politykę twardej ręki wobec ruchu oporu i ludności cywilnej.

Operacja "Anthropoid" — plan i wykonanie ataku

Rząd Czechosłowacji na uchodźstwie w Londynie, we współpracy z brytyjskim wywiadem i organizacjami specjalnymi (m.in. SOE), przygotował zamach na Heydricha. Operacja nosiła kryptonim „Anthropoid”. Dwóch czechosłowackich spadochroniarzy, Jozef Gabčík i Jan Kubiš, przeszło szkolenie i zostało zrzuconych na teren okupowanej Czechosłowacji w grudniu 1941 r.

  • Plan zakładał atak na samochód Heydricha podczas przejazdu trasą, na odcinku, gdzie musiał zwolnić.
  • Do zabójstwa użyto automatu typu Sten (Gabčík) oraz ręcznego granatu (Kubiš).

W dniu ataku, 27 maja 1942 w Pradze, Gabčík oddał pierwszy strzał, lecz jego pistolet maszynowy Sten zaciął się. W tej sytuacji Kubiš rzucił granat, który poważnie ranił Heydricha. Zraniony Reichsprotektor został przewieziony do szpitala, gdzie mimo opieki medycznej zmarł kilka dni później w wyniku powikłań (zgon nastąpił 4 czerwca 1942).

Represje i konsekwencje

Po zamachu niemieckie władze wdrożyły masowe represje wobec ludności czeskiej i ruchu oporu. Najsłynniejsze z tych represji to zniszczenie i zagłada wsi Lidice (czerwiec 1942) oraz Ležáky, gdzie dokonano egzekucji mieszkańców, a wsie zostały zniszczone. Tysiące osób aresztowano, wielu rozstrzelano lub wywieziono do obozów koncentracyjnych. Operacja i brutalne represje spowodowały jednocześnie, że nazwiska Gabričíka i Kubiša stały się symbolem czeskiego i słowackiego oporu przeciwko nazistom.

Koniec okupacji

Okupacja Niemiec nad Czechami i Morawami trwała aż do 1945 roku. W wyniku ofensyw alianckiej i działań armii radzieckiej oraz czeskiego powstania (Powstanie praskie 5–8 maja 1945) wojska niemieckie zostały pokonane, a w dniach 8–9 maja 1945 Praga i reszta kraju zostały wyzwolone. Formalny koniec okupacji nastąpił wraz z kapitulacją Niemiec na przełomie kwietnia i maja 1945 r.

Pobrane z "https://simple.wikipedia.org/w/index.php?title=Occupation_of_Czechoslovakia_by_Nazi_Germany&oldid=6928586".