2010 (1984) – film sci-fi Petera Hyamsa, kontynuacja Odysei kosmicznej 2001

Fabuła (zarys)

Akcja filmu toczy się kilka lat po wydarzeniach przedstawionych w 2001: Odyseja kosmiczna. Grupa naukowców i astronautów z USA oraz ZSRR wyrusza w misję na Jowisza, aby zbadać los statku kosmicznego Discovery One, jego tajemniczego komputera HAL-9000 oraz zjawisk związanych z monolitem. W trakcie wyprawy załoga odkrywa zmiany w Układzie Słonecznym, które prowadzą do dramatycznych i nieoczekiwanych konsekwencji – m.in. transformacji Jowisza w nową gwiazdę, co ma wpływ na życie w Układzie Słonecznym i przyszłość ludzkości.

Obsada i twórcy

W głównych rolach wystąpili m.in. Roy Scheider jako dr Heywood Floyd, John Lithgow jako inżynier Dr. Walter Curnow oraz Helen Mirren. W filmie pojawiają się także postacie związane z pracami nad HAL-9000 oraz szeregiem naukowców pracujących nad tajemniczym monolitem. Reżyserem i producentem był Peter Hyams, a film powstał jako adaptacja i interpretacja powieści Arthura C. Clarke'a.

Realizacja

Produkcja filmu odwołuje się stylistycznie do oryginału z 1968 roku, jednocześnie prezentując bardziej konwencjonalną, narracyjną formę opowieści. Efekty wizualne i scenografia były projektowane z myślą o zachowaniu epickiego charakteru kosmicznej odysei, ale Hyams postawił wyraźniej na wątek fabularny i dialogi, starając się uczynić film bardziej przystępnym dla szerokiej publiczności.

Odbiór krytyczny

Film został przyjęty przez krytyków mieszanie; na portalu "Zgniłych pomidorów" (Rotten Tomatoes) ma 66% pozytywnych ocen. Wielu recenzentów chwaliło efektowne zdjęcia, produkcję i atmosferę, ale część krytyki dotyczyła porównań z dziełem Stanleya Kubricka – wielu widzów oraz krytyków uznało, że film nie osiąga poetyckiego tonu i tajemnicy oryginału.

Krytyk filmowy Roger Ebert przyznał filmowi trzy z czterech gwiazdek. Napisał, że 2010 „nie pasuje do poezji i tajemnicy oryginalnego filmu” oraz że „ma zakończenie, które jest irytujące, nie tylko w swojej prostocie, ale w swojej nieadekwatności do spełnienia poczucia oczekiwania, poczucia zdziwienia, które odczuliśmy pod koniec 2001 roku”. Jednocześnie Ebert podsumował: „A jednak trzeba powiedzieć prawdę: To jest dobry film. Kiedy już nakreśliliśmy swoje granice, kiedy już jasno stwierdziliśmy, że rok 2001 jest nadal absolutnie sam w sobie, jako jeden z najwspanialszych filmów, jakie kiedykolwiek powstały, kiedy już uwolniliśmy rok 2010 od porównań z arcydziełem Kubricka, pozostała nam już tylko dobrze wyglądająca, o ostrych krawędziach, zabawna, ekscytująca opera kosmiczna”.

Nominacje i nagrody

W 1985 roku film był nominowany do pięciu nagród Akademii w następujących kategoriach:

• najlepsza reżyseria artystyczna
• najlepszy makijaż
• najlepsze efekty wizualne
• najlepszy kostium
• najlepsza prezentacja dźwięku

Znaczenie i następstwa

Choć 2010 nie zdobył miana kultowego na miarę 2001: Odyseja kosmiczna, to pozostaje ciekawym przykładem kontynuacji trudnego, filozoficznego dzieła filmowego. Film przybliżył widzom dalsze losy świata wykreowanego przez Arthura C. Clarke'a i wprowadził element dialogu między kinem a literacką kontynuacją, pokazując, jak różne środki wyrazu – literatura, reżyseria i efekty specjalne – kształtują odbiór tej samej opowieści.