Ranbir Raj Kapoor (14 grudnia 1924 - 2 czerwca 1988) był indyjskim aktorem filmowym, producentem i reżyserem.

Kapoor jest uważany za jednego z największych i najbardziej wpływowych aktorów i twórców filmowych w historii kina indyjskiego. Kapoor zdobył wiele nagród. Wśród nich są 3 Narodowe Nagrody Filmowe i 11 Nagród Filmfare w Indiach. Był dwukrotnie nominowany do Złotej Palmy na Festiwalu Filmowym w Cannes. Jego występ w filmie Awaara został uznany przez magazyn Time za jeden z dziesięciu najlepszych występów wszech czasów. Jego filmy cieszyły się popularnością na całym świecie, szczególnie w Azji i Europie. Nazywano go "Clarkiem Gable'em indyjskiego przemysłu filmowego".

W 1971 r. rząd Indii uhonorował go odznaczeniem Padma Bhushan.

Wczesne życie i rodzina

Raj Kapoor urodził się 14 grudnia 1924 roku w Peszawarze (ówcześnie część Brytyjskich Indii). Pochodził z artystycznej rodziny – jego ojcem był słynny aktor i założyciel teatru Prithviraj Kapoor. Wychowywał się w środowisku teatralnym i filmowym, co zadecydowało o jego późniejszej karierze. Jego bracia również związali się z kinem: Shammi Kapoor i Shashi Kapoor stali się znanymi aktorami.

Kariera

Kapoor zaczął występować już jako dziecko i młody aktor związany był z teatrem i wczesnym indyjskim filmem. W 1948 roku założył wytwórnię R. K. Films i później studio (R. K. Studios) — dzięki temu miał pełną kontrolę nad powstawaniem swoich produkcji. Jako aktor, reżyser i producent stworzył wiele klasycznych obrazów Bollywoodu. Do najważniejszych filmów, które ugruntowały jego pozycję, należą m.in. Barsaat (1949), Awaara (1951), Shree 420 (1955), Sangam (1964), Mera Naam Joker (1970) oraz Bobby (1973).

Kapoor był znany z łączenia silnych wątków społecznych z melodramatem i romansem. Dużą rolę w sukcesie jego filmów odgrywała muzyka — często współpracował z kompozytorami Shankar–Jaikishan oraz z tekściarzami i wykonawcami, takimi jak Shailendra, Hasrat Jaipuri czy piosenkarz Mukesh. Wiele jego piosenek stało się ponadczasowymi hitami.

Styl i wpływ

W aktorstwie Raj Kapoor wprowadził rozpoznawalny, często liryczny wizerunek „wędrownego” bohatera — z kapeluszem i prosto zarysowaną moralnością, co bywało porównywane do postaci Charliego Chaplina. Jego filmy poruszały tematy klasy społeczne, biedę, miłość i marzenia, a zarazem miały uniwersalny ładunek emocjonalny, co tłumaczyło wielką popularność poza Indiami — szczególnie w ZSRR, Chinach, na Bliskim Wschodzie i w wielu krajach Afryki oraz Europy.

Jego podejście do kina i sposób prowadzenia produkcji miały silny wpływ na kolejne pokolenia twórców w Indiach; pozostaje jedną z centralnych postaci historii Bollywood.

Życie prywatne

Raj Kapoor poślubił Krishna Malhotrę; małżeństwo to dało początek artystycznej dynastii Kapoorów. Wśród jego dzieci są aktorzy Randhir Kapoor, Rishi Kapoor i Rajiv Kapoor, którzy kontynuowali działalność w przemyśle filmowym. W życiu prywatnym był również znany ze współpracy i bliskiej relacji zawodowej z aktorką Nargis, z którą stworzył wiele pamiętnych kreacji ekranowych.

Śmierć i dziedzictwo

Raj Kapoor zmarł 2 czerwca 1988 roku w New Delhi. Jego śmierć była wielką stratą dla kina indyjskiego; pozostał jednak ogromny dorobek filmowy, a jego filmy i piosenki są wciąż popularne i przypominane na retrospektywach, wznawianych wydaniach oraz w badaniach historii kina. R. K. Films i powstałe dzięki niemu obrazy są częścią kulturowego kanonu Bollywoodu.

Wybrane filmy i nagrody

  • Barsaat (1949)
  • Awaara (1951) — międzynarodowy sukces
  • Shree 420 (1955)
  • Sangam (1964)
  • Mera Naam Joker (1970)
  • Bobby (1973)

Do najważniejszych wyróżnień należą m.in. 3 Narodowe Nagrody Filmowe, 11 Nagród Filmfare, dwukrotne nominacje do Złotej Palmy na Festiwalu Filmowym w Cannes oraz odznaczenie państwowe Padma Bhushan (1971).

Raj Kapoor pozostaje ikoną kina indyjskiego — reżyserem, aktorem i producentem, którego filmy wciąż inspirują i bawią publiczność na całym świecie.