Administrator Wikipedii: rola, uprawnienia i procedura nadania tytułu

Administratorzy Wikipedii są starszymi, zaufanymi wolontariuszami, którzy zostali wybrani przez społeczność Wikipedii. Znani są również jako admini, sysopowie i dozorcy. Administratorzy są mianowani po pozytywnym rozpatrzeniu prośby o przyjęcie na stanowisko administratora. W maju 2020 roku w angielskiej Wikipedii Simple English jest 17 administratorów. Administratorzy mają specjalne prawa, których nie mają inni redaktorzy.

W Wikipedii, bycie administratorem jest często określane jako "otrzymanie [lub wzięcie] mopa", termin ten jest również używany w innych miejscach.

W swojej książce "Wikipedia - The Missing Manual" John Broughton stwierdza, że choć wielu ludzi uważa administratorów Wikipedii za sędziów, nie jest to celem tej roli. Zamiast tego, jak twierdzi, administratorzy zazwyczaj "usuwają strony" i "chronią strony zaangażowane w wojny edycyjne".

Rola i charakter funkcji

Rola administratora to przede wszystkim wykonywanie zadań technicznych i porządkowych, które pomagają utrzymać porządek na Wikipedii. Administratorzy nie mają większej "władzy" nad treścią encyklopedii ani nad innymi użytkownikami poza przywilejami technicznymi. Funkcja ma charakter zaufania społeczności — jest to przywilej przyznany osobie, której społeczność ufa w wykonywaniu określonych czynności.

Główne uprawnienia (przykładowe)

• Usuwanie i przywracanie stron — możliwość trwałego usuwania stron oraz przywracania ich z kosza.
• Blokowanie i odblokowywanie użytkowników — tymczasowe lub stałe blokowanie kont/numerów IP w przypadku naruszeń zasad.
• Ochrona stron — ochrona przed edycjami (np. częściowa, pełna lub trwała) w przypadku wandalizmu lub sporów edycyjnych.
• Przenoszenie stron — zmiana tytułu strony (zachowując historię) w przypadkach uzasadnionych poprawą nazewnictwa.
• Przeglądanie usuniętych rewizji — dostęp do historii ukrytej przed zwykłymi użytkownikami (w zależności od ustawień wiki).
• Inne narzędzia techniczne — np. zarządzanie skrytami, masowe operacje w ramach uprawnień lokalnych; zakres narzędzi może się różnić między projektami i wersjami językowymi Wikipedii.

Ograniczenia uprawnień i odpowiedzialność

Nawet dysponując uprawnieniami, administrator nie może zmieniać zasad ani decydować jednostronnie o treści encyklopedii poza technicznymi działaniami. Działania administracyjne podlegają zazwyczaj kontroli społeczności — są zapisywane w odpowiednich dziennikach (logach), a uzasadnienia powinny być jawne. Nadużywanie uprawnień może prowadzić do ostrzeżeń, cofnięcia uprawnień lub innych sankcji społecznościowych.

Procedura nadania tytułu administratora

Dokładna procedura różni się między wersjami językowymi Wikipedii, lecz typowy przebieg wygląda następująco:

• Nominacja lub zgłoszenie — kandydat może zostać zaproponowany przez siebie (samozgłoszenie) lub przez innego użytkownika.
• Wniosek i dyskusja — na specjalnej stronie (np. "Wnioski o nadanie tytułu administratora", "Request for adminship" na innych wiki) toczy się dyskusja; uczestnicy oceniają doświadczenie, stosunek do zasad oraz dotychczasową działalność kandydata.
• Ocena doświadczenia — sprawdza się historię edycji, udział w rozwiązywaniu sporów, komunikację z innymi użytkownikami i znajomość zasad projektowych.
• Konsensus społeczności — decyzja zależy od konsensusu; na niektórych wiki stosuje się formalne głosowanie, na innych ważna jest liczba i jakość argumentów.
• Nadanie uprawnień — po pozytywnym rozpatrzeniu administrator otrzymuje przywileje techniczne.

Kryteria, oczekiwania i dobre praktyki

• Aktywność i konstruktywne edycje — kandydat powinien wykazywać się regularną, wartościową aktywnością.
• Znajomość zasad — dobre rozumienie zasad neutralności, wiarygodności źródeł, zasad usuwania i ochrony stron.
• Umiejętność komunikacji — zdolność prowadzenia spokojnych dyskusji i mediacji w sporach.
• Bezstronność — admin powinien postępować obiektywnie, unikać wykorzystywania przywilejów do rozstrzygania sporów merytorycznych.
• Przejrzystość działań — uzasadnianie większych decyzji w odpowiednich wątkach i logach.

Pozbawienie uprawnień i apelacje

W przypadku nadużyć lub poważnych naruszeń zasad administrator może zostać pozbawiony uprawnień przez społeczność lub przez globalne mechanizmy w zależności od zakresu naruszenia. Na większości projektów istnieją procedury odwoławcze i możliwość wznowienia uprawnień po poprawie zachowania oraz odzyskaniu zaufania społeczności.

Różnice między projektami Wikipedii

Każda wersja językowa Wikipedii może mieć własne szczegółowe wytyczne dotyczące nadawania uprawnień administratora, kryteriów i procedur. Niektóre projekty są bardziej formalne (szczegółowe RfA), inne działają w oparciu o zwyczaje lokalne i nieformalne porozumienia. Dlatego warto zapoznać się z lokalnymi stronami pomocy i politykami przed zgłoszeniem kandydatury lub przed wystąpieniem o przyznanie uprawnień.

Podsumowanie

Bycie administratorem to odpowiedzialność i przywilej służący utrzymaniu porządku technicznego i ochronie jakości treści. Administratorzy wykonują ważne zadania porządkowe, ale ich działania są monitorowane przez społeczność i ograniczone przez zasady projektu. Kandydaci muszą wykazać się doświadczeniem, znajomością zasad i umiejętnością współpracy.