Rak sromu (rak vulwy) — definicja, objawy, diagnostyka i leczenie

Rak sromu — objawy, diagnostyka i skuteczne leczenie. Dowiedz się, jak rozpoznać symptomy i dlaczego wczesne wykrycie zwiększa szanse na wyleczenie.

Rak sromu jest chorobą, w której komórki w organizmie rosną poza kontrolą w lub na sromie. Srom jest zewnętrzną częścią żeńskich narządów płciowych. Posiada ona dwa fałdy skóry, zwane wargami sromowymi. Rak sromu najczęściej występuje na wewnętrznych krawędziach warg sromowych. Rak jest zawsze nazywany w zależności od części ciała, w której się rozpoczął, nawet jeśli później rozprzestrzeni się na inne części ciała. Kiedy rak zaczyna się w pochwie, nazywany jest rakiem pochwy. Pochwa, zwana również kanałem rodnym, jest pustym, rurkowatym kanałem pomiędzy dnem macicy a zewnętrzną częścią ciała. Kiedy rak sromu jest wcześnie wykryty, leczenie przynosi najlepsze efekty.

Przyczyny i czynniki ryzyka

• Infekcja wirusem HPV — zwłaszcza typy wysokiego ryzyka (np. HPV 16) zwiększają ryzyko raka sromu, szczególnie u młodszych pacjentek.
• Zmiany przednowotworowe — np. VIN (vulvar intraepithelial neoplasia) i choroby skóry sromu, jak lichen sclerosus.
• Wiek — rak sromu występuje częściej u kobiet w starszym wieku (najczęściej po 60. roku życia), chociaż może pojawić się także u młodszych kobiet w związku z HPV.
• Palenie tytoniu oraz osłabienie odporności (np. HIV, leczenie immunosupresyjne) — zwiększają ryzyko.
• Historia wcześniejszych chorób narządów płciowych (np. rak szyjki macicy) lub wcześniejsza radioterapia w obrębie miednicy.

Typy histologiczne

• Najczęstszy: rak płaskonabłonkowy (squamous cell carcinoma).
• Inne: czerniak (melanoma), gruczolakorak (adenocarcinoma), rak podstawnokomórkowy — rzadsze.

Objawy

Wczesne objawy raka sromu mogą być dyskretne i łatwo pomylone z łagodnymi schorzeniami. Należy skonsultować się z lekarzem, gdy objawy utrzymują się dłużej niż kilka tygodni.

• Przewlekłe świądanie sromu.
• Pojawienie się guzka lub zgrubienia (małego lub większego wyczuwalnego guzka).
• Nietypowe owrzodzenia, nadżerki lub zmiany barwy skóry.
• Pieczenie, ból, krwawienie lub wydzielina z sromu.
• Ból podczas stosunku (dyspareunia) lub trudności z oddawaniem moczu, gdy guz uciska cewkę moczową.

Diagnostyka

• Badanie fizykalne — ocena sromu przez ginekologa; każdy niejasny guzek lub zmiana powinna być dokładnie obejrzana.
• Biopsja — pobranie fragmentu zmiany jest konieczne do potwierdzenia rozpoznania i określenia typu histologicznego. Biopsja jest badaniem rozstrzygającym.
• Kolposkopia i badanie okolic pochwy oraz szyjki macicy, gdy istnieje podejrzenie współistniejącej choroby.
• Badania obrazowe — USG, MRI (ocena miejscowego zaawansowania), CT lub PET-CT (ocena węzłów chłonnych i przerzutów) w zależności od potrzeb klinicznych.
• Ocena węzłów chłonnych pachwinowych — badanie palpacyjne, ultrasonografia, a w planowaniu zabiegu często wykonywane jest oznaczanie węzła wartowniczego (sentinel node) lub pobranie węzłów do badania.
• Stopień zaawansowania ustala się według systemu FIGO, co ma znaczenie przy wyborze leczenia.

Leczenie

Leczenie zależy od rodzaju i stopnia zaawansowania choroby, ogólnego stanu pacjentki oraz lokalizacji zmiany. Najczęściej stosuje się kombinację zabiegów chirurgicznych, radioterapii i chemioterapii.

• Chirurgia — główny sposób leczenia wczesnego raka sromu. Może to być:
• wycięcie miejscowe (wide local excision),
• częściowa lub całkowita wulwektomia (częściowe lub radykalne usunięcie sromu),
• usunięcie węzłów chłonnych pachwinowych lub biopsja węzła wartowniczego (sentinel node).
• Radioterapia — stosowana jako leczenie uzupełniające po zabiegu (gdy marginesy są dodatnie lub węzły zajęte) albo jako metoda główna przy niemożności operacji.
• Chemioterapia — w zaawansowanych lub nawrotowych postaciach; stosowana samodzielnie lub z radioterapią (chemioradioterapia).
• Leczenie systemowe zaawansowane — w pewnych przypadkach dostępne są terapie celowane i immunoterapia; decyzję o ich zastosowaniu podejmuje zespół onkologiczny, często w warunkach leczenia systemowego lub badań klinicznych.
• Opieka paliatywna i rehabilitacja — przy zaawansowanej chorobie skupia się na łagodzeniu objawów, poprawie jakości życia oraz wsparciu psychoseksualnym i laryngologicznym (rehabilitacja uroginekologiczna, leczenie obrzęków limfatycznych).

Skutki uboczne leczenia i wsparcie

• Możliwe powikłania chirurgii: ból, zakażenie, blizny, zmniejszenie funkcji seksualnej, trudności w oddawaniu moczu.
• Ryzyko obrzęku limfatycznego (lymphedema) po usunięciu węzłów chłonnych.
• Wsparcie psychologiczne, konsultacje seksuologiczne i zabiegi rekonstrukcyjne mogą pomóc w poprawie jakości życia po leczeniu.

Rokowanie

Rokowanie (prognostyczne wyniki leczenia) zależy przede wszystkim od stadium choroby i obecności przerzutów do węzłów chłonnych. Wczesne wykrycie i leczenie daje znacznie lepsze szanse na wyleczenie. Węzły chłonne pachwinowe są jednym z najważniejszych czynników prognostycznych.

Zapobieganie i wczesne wykrywanie

• Szczepienia przeciw HPV — mogą zmniejszać ryzyko niektórych nowotworów związanych z HPV.
• Profilaktyka pierwotna — unikanie palenia, dbanie o zdrowie skóry sromu, leczenie przewlekłych zmian i schorzeń sromu.
• Brak rutynowego programu przesiewowego dla całej populacji w kierunku raka sromu — ważne jest jednak, aby zgłaszać lekarzowi każdy nawracający świąd, guz, owrzodzenie lub inne niepokojące zmiany w obrębie sromu.

Kontrole po leczeniu

• Regularne wizyty kontrolne u onkologa lub ginekologa w ustalonych odstępach (zwykle częstsze w pierwszych latach po leczeniu).
• Samodzielne obserwowanie okolicy sromu i zgłaszanie wszelkich niepokojących zmian.
• W razie podejrzenia nawrotu wykonywane są badania obrazowe i biopsje.

Jeśli odczuwasz utrzymujące się objawy w obrębie sromu — świąd, guz, krwawienie, zmiany skórne lub ból — skontaktuj się z lekarzem. Wczesna diagnostyka i leczenie zwiększają szanse na powodzenie terapii.

Szukaj według litery